مضاربه است . مسأله‌ى 580 - وظيفه‌ى شرعى است كه اگر كسى به‌شما قرض‌الحسنه‌اى داده ، چنان‌چه با آن پول معامله‌اى كردى و سودى شايسته و افزون بر نيازت بردى بخشى را هم به‌صاحب پول بپردازى و نيز اگر در آينده از شما قرض خواست ، به‌همان اندازه يا بيشتر در صورت امكان و توان به‌او بپردازى ، زيرا « اذا حُيّيتُمْ بِتَحيَّةٍ فَحَيّوا بِاحْسَنَ مِنْها اوْ رُدُّوها » ( سوره‌ى نسا ، آيه‌ى 86 ) كه در برابر تحية : شاد باش و زنده باش ، يا هر تعارفى ، بايد بهتر و يا لااقل مانندش را بپردازى « 1 » . مسأله‌ى 581 - اگر بانك براى سپرده‌هاى امانتى مبلغ مشخصى ماهيانه در نظر مىگيرد ، در صورتى كه دهنده‌ى پول چنان شرطى نكرده و مطالبه‌اى هم نداشته باشد گرفتن آن مبلغ اضافه براى او مانعى ندارد ، ولى چه بهتر كه آن‌چه را كه دريافت مىكند به‌عنوان مضاربه يا مصالحه باشد چنان‌كه در بخش مضاربه گذشت . و بالاخره تمامى اقسام ربا و مفت‌خوارى مشمول دو آيه‌ى ربا و دو آيه‌ى « اكل بباطل » مفت‌خوارى است ، و برحسب فرموده‌ى پيامبر بزرگوار صلى الله عليه و آله و سلم در اثر بىمبالاتىها و كلاه شرعىها ! گروه زيادى مبتلا به‌رباخوارى و رباخورانى مىشوند كه « الرِّبا ثَلاثَةٌ وَ سَبْعُونَ باباً » « 2 » « ربا هفتاد و سه درب دارد » كه بخشى از آن‌ها رباهاى رسمى و بخشى ديگر رباهاى غير رسمى يا كلاه شرعى ! است . و نيز « لَيَأتِيَنَّ عَلَى النّاسِ زَمانٌ لا يَبْقى أحَدٌ إلّا أكَلَ الرِّبا فَمَنْ لَمْ يَأكُلُهُ أصابَهُ مَنْ غُبارِهِ » « 3 » « زمانى بر مردم خواهد آمد كه احدى نماند مگر اين‌كه ربا مىخورد و اگر نخورد

--> ( 1 ) - بر پايه‌ى اين آيه كه هر كه به‌شما احسانى كرد بايستى در صورت امكان حداقل پاداشى برابر به‌او بدهى و اگر به‌شما قرض داد و شما هم با آن استفاده كرديد و امكان پرداخت بخشى از آن را به‌او داريد واجب است بپردازيد ، يا اگر زمانى از شما مالى خواست لااقل به‌همان مقدارى كه به‌شما قرض داده به‌وى قرض بدهيد . در اين صورت اگر هم با طرف شرط كنيد : « چنان‌چه درآمدى داشتى كه مىتوانى چيزى به‌من بپردازى ، پرداخت كن » اين شرط برمبناى اين آيه جايز است ، در صورتى كه مضاربه و يا معامله ديگرى كه معمولى است در بين نباشد ، زيرا در مضاربه و معاملات ديگر بايد درصد سود معيّن باشد ( 2 ) - سنن ابن ماجه تجارات 58 ( 3 ) - الدرالمنشور ( 1 : 367 ) قال رسول اللَّه صلى الله عليه و آله و سلم . . .